Koniec specustawy ukraińskiej? Co dalej z obywatelami Ukrainy w Polsce?

Już od 5 marca 2026 r. wejdzie w życie ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Co czeka obywateli Ukrainy przebywających i pracujących w Polsce na podstawie szczególnych przepisów? Poniżej przedstawiamy podsumowanie najważniejszych kwestii.

Legalny pobyt po 4 marca 2026 r.

• Osoby posiadające PESEL UKR przed wejściem w życie ustawy, automatycznie zostaną objęte ochroną czasową. Ich pobyt będzie legalny zgodnie z terminami wynikającymi z decyzji Rady UE. Obecnie decyzja Rady UE zapewnia ochronę do 4 marca 2027 r. Osoby, które uzyskały PESEL UKR bez okazania dokumentu tożsamości, są obowiązane do potwierdzenia tożsamości za pomocą ważnego dokumentu podroży. Można to zrobić w dowolnym urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r. Niewykonanie tego obowiązku doprowadzi do utraty statusu UKR.
• Obywatele Ukrainy, którzy korzystają z przedłużonej ważności zezwoleń na pobyt, wiz i uprawnień wynikających z ruchu bezwizowego, będą mogli dalej przebywać legalnie w Polsce na tej podstawie. Wydłużenie tych rozwiązań będzie obowiązywać do 4 marca 2027 r.; dalszy pobyt będzie wymagał legalizacji na zasadach ogólnych.

Co dalej z zatrudnieniem na podstawie powiadomienia?

• Procedura legalizacji pracy na podstawie powiadomienia w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy zostanie „przeniesiona” do ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i będzie obowiązywać w stosunku do osób korzystających z ochrony czasowej (czyli przede wszystkim do obywateli Ukrainy posiadających status UKR).
• Przez 3 lata (do 5 marca 2029 r.) będzie można zatrudniać obywateli Ukrainy na podstawie powiadomienia, nawet jeżeli nie korzystają z ochrony czasowej, ale przebywają w Polsce legalnie na innej podstawie.
• Powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy złożone przed dniem wejścia w życie ustawy wygaszającej, pozostają w mocy.

Prowadzenie działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy po zmianach

Na podstawie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, obywatele Ukrainy mogli założyć jednoosobową działalność gospodarczą pod warunkiem posiadania numeru PESEL.

Od 5 marca 2026 r.:

• obywatele Ukrainy korzystający z ochrony czasowej (PESEL UKR) będą mogli otwierać i prowadzić działalność gospodarczą tak jak obywatele Polski;
• obywatele Ukrainy, którzy nie korzystają z ochrony czasowej i przed 5 marca 2026 r. otworzyli działalność, mogą ją kontynuować w okresie legalnego pobytu w Polsce;
• pozostali obywatele Ukrainy utracą możliwość otwierania i prowadzenia działalności gospodarczej na preferencyjnych zasadach. Konieczne będzie spełnienie warunków przewidzianych w ustawie o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taką możliwość będą miały zatem osoby posiadające m.in. zezwolenie na pobyt czasowy Blue Card, Kartę Polaka.

Magdalena Stępień
Adwokat, Associate

magdalena.stepien@dzp.pl