Share
Celem reformy jest wskazanie rzeczywistego przebiegu aktywności zawodowej osób zarobkujących. Polskie przepisy dostosowano do realiów współczesnego rynku pracy, na którym coraz więcej osób wybiera niepracownicze formy zatrudnienia. Nowe zasady liczenia stażu pracy wchodzą etapami – od pierwszego 1 stycznia 2026 r. z uprawnień skorzystać mogą pracownicy zatrudnieni u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych. Następnie, od 1 maja 2026 r., ze zmiany skorzystają pracownicy sektora prywatnego. Nowe przepisy mają szczególny wpływ na m.in. wymiar urlopu, odprawy, nagród jubileuszowych i okresu wypowiedzenia.
POSZERZENIE DEFINICJI W PRAKTYCE
Kluczową zmianą jest dodatnie art. 3021 i 3022 do kodeksu pracy. Zgodnie z nimi, do stażu pracy, poza okresem wynikającym ze stosunku pracy, wliczane są okresy zarobkowania m.in. tytułem:
- prowadzenia lub współpracy przy pozarolniczej działalności gospodarczej,
- zawieszenia powyższej działalności w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
- umowy zlecenia, umowy o świadczeniu usług oraz umów agencyjnych,
- członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych,
- udokumentowanej, innej niż wynikająca ze stosunku pracy, pracy zarobkowej wykonywanej za granicą.
PODSTAWA DO UZNANIA STAŻU
Ustawa wywiera skutki zarówno względem pracy podjętej po jej wejściu w życie, jak i wstecz.
Warunkiem zaliczenia stażu jest podleganie w okresie zarobkowania niepracowniczego ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Podstawą do uznania stażu pracy będzie zaświadczenie wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a zawnioskować można elektronicznie, za pomocą formularza dostępnego na stronie eZUS.
Jeżeli z odrębnych przepisów wynikał brak takiego obowiązku składowego, zainteresowany może wykazać okres przedstawiając stosowną dokumentację. Do takich przypadków, zalicza się przede wszystkim:
- umowy o świadczenie usług wykonywanych przed ukończeniem 26 r.ż. (z uwagi na niepodleganie pod ubezpieczenia emerytalno-rentowe),
- wykonywanie pracy przed 1999 r.
- praca za granicą.
Dla skutecznego wykazania faktu zatrudnienia przydatnym będzie przedłożenie umów, rachunków, faktur czy potwierdzeń przelewów wynagrodzenia.
EFEKT WPROWADZONYCH ZMIAN
Warto jak najwcześniej zając się realizacją tego uprawnienia. Jak wynika bowiem z art. 5 ust. 1-2 ustawy nowelizującej[1], pracownicy zatrudnieni przed wejściem w życie przepisów mają 24 miesiące na udokumentowanie okresów podlegających zaliczeniu do stażu pracy. Powyższe ograniczenie nie będzie zatem dotyczyć pracowników sektora publicznego zatrudnionych po 1 stycznia 2026 r. i pracowników sektora prywatnego zatrudnionych po 1 maja 2026 r.
Skutkiem wprowadzonych zmian będzie możliwość wcześniejszego uzyskania prawa do 26 dni urlopu, nagrody jubileuszowej, a także wydłużonego do 3 miesięcy okresu wypowiedzenia. Nowelizacja może stanowić potencjalne wyzwanie organizacyjne dla pracodawców, w zakresie chociażby stworzenia procedury przyjmowania dokumentów potwierdzających staż pracy czy aktualizacji oprogramowania kadrowo-płacowego. U większych pracodawców niezbędnym będzie uwzględnienie w planach finansowych zwiększenie nakładów na nagrody jubileuszowe czy wyprzedzenie skutków zwiększonej nieobecności w pracy wywołanej prawem do większego wymiaru urlopu.
[1] Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423)
Krzysztof Kornowicz
Prawnik, Associate
krzysztof.kornowicz@dzp.pl
