Mobbing na styku starych i nowych przepisów. Którą definicję powinien stosować HR?

Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje nowa, szersza definicja mobbingu. Zmiana przepisów nie wyznacza jednak granic czasowych dla zdarzeń w miejscu pracy: zachowania objęte zgłoszeniem mogły rozpocząć się wcześniej i trwać już pod rządami nowej regulacji. Dla działów HR oznacza to konkretne wyzwanie: według której definicji oceniać takie przypadki?

Decyduje przebieg zdarzeń, nie data zgłoszenia

Punktem wyjścia jest art. 3 ustawy z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. poz. 1046). Przy wyborze właściwej definicji trzeba rozróżnić trzy sytuacje:

  • Zachowania rozpoczęły się po wejściu w życie nowelizacji – stosujemy nową definicję mobbingu.
  • Zachowania rozpoczęły się i zakończyły przed wejściem w życie nowelizacji – stosujemy starą definicję.
  • Zachowania rozpoczęły się przed 5 listopada 2026 r. i trwały po tej dacie – wszystkie oceniamy według nowej definicji, także te sprzed zmiany przepisów. To wariant, który wymaga od HR szczególnej uwagi.

O wyborze definicji nie przesądza więc ani data złożenia skargi, ani moment rozpoczęcia postępowania wyjaśniającego. Liczy się to, kiedy występowały zachowania objęte zgłoszeniem.

Zgłoszenie złożone po 5 listopada 2026 r. może dotyczyć zachowań zakończonych przed nowelizacją – wówczas nadal właściwa będzie stara definicja. Z kolei wcześniejsze rozpoczęcie nękania nie uzasadnia stosowania poprzednich przepisów, jeżeli zachowania trwały również po zmianie prawa.

Najpierw chronologia, potem kwalifikacja prawna

Dla pracodawcy pierwszy krok jest więc jasny: trzeba odtworzyć dokładną chronologię zdarzeń. Bez niej trudno rzetelnie ustalić, która definicja mobbingu ma zastosowanie.

Kiedy doszło do pierwszego zdarzenia? Kiedy do kolejnych? Jak często się powtarzały i jaki miały charakter? Odpowiedzi na te pytania pozwalają przyporządkować sprawę do jednego z trzech scenariuszy.

Czasami jednak sama lista dat nie wystarczy i trzeba zbadać związek między opisanymi zachowaniami. Dłuższa przerwa lub zmiana ich charakteru może oznaczać, że nie zawsze mamy do czynienia z jednym ciągiem zdarzeń. W takich przypadkach zasadne może być nawet rozdzielenie wątków postępowania i ocena poszczególnych zachowań według różnych definicji.

Nowa definicja nie przesądza o mobbingu

Wybór właściwego brzmienia przepisu to dopiero początek analizy, a nie rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z nowym art. 94³ § 2 i 3 Kodeksu pracy mobbing polega na uporczywym nękaniu pracownika. Uporczywość oznacza powtarzalność, nawracanie lub stałość nękania. Zachowania incydentalne nie są mobbingiem.

Ustawa wyłącza również zachowania uzasadnione i wyrażone we właściwej formie, w szczególności rozliczanie z powierzonej pracy lub jej krytykę. Każde zgłoszenie wymaga więc szczegółowego wyjaśnienia i indywidualnej oceny.

Co powinno znaleźć się w ustaleniach pracodawcy?

Ustalenia pracodawcy – najczęściej komisji wyjaśniającej – powinny łączyć odtworzoną oś czasu z wyraźnym wskazaniem przyjętej podstawy prawnej i uzasadnieniem jej wyboru. Dzięki temu sposób oceny zgłoszenia będzie czytelny: od faktów, przez wybór właściwej definicji, po analizę zarzutów.

W pytaniu „stara czy nowa definicja?” kluczowa jest zatem nie data wpływu skargi, lecz rzetelne ustalenie przebiegu zdarzeń. To ono wyznacza ramy prawne dalszej oceny.

Jan Kozakoszczak

Jan Kozakoszczak
Associate
+48 660 440 364
jan.kozakoszczak@dzp.pl

Komentarze są zamknięte.