Gdy PIP zakwestionuje model współpracy. Konsekwencje, o których firmy powinny wiedzieć

8 lipca 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która w znaczący sposób zmieniła uprawnienia PIP w zakresie kontroli stosowania umów cywilnoprawnych, w tym kontraktów B2B. Choć w debacie publicznej najwięcej uwagi poświęca się możliwości stwierdzenia przez PIP istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, znaczenie nowych przepisów jest szersze. Z perspektywy przedsiębiorców reforma wpływa nie tylko na przebieg i wynik kontroli, lecz także na sposób zarządzania ryzykiem związanym z korzystaniem z różnych form zatrudnienia.

Nowe kompetencje inspektorów zmieniają znaczenie kontroli

Reforma nie zmieniła definicji stosunku pracy. Nadal obowiązują zasady wynikające z art. 22 Kodeksu pracy. Jeżeli praca jest wykonywana osobiście, pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, mamy do czynienia ze stosunkiem pracy niezależnie od nazwy podpisanej umowy.

Nowelizacja wyposażyła jednak Państwową Inspekcję Pracy w nowe narzędzia służące egzekwowaniu tych przepisów. Jeżeli inspektor uzna, że współpraca cywilnoprawna odbywa się w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, w pierwszej kolejności powinien wydać polecenie usunięcia naruszeń. Na tym etapie strony mogą podjąć decyzję o zmianie sposób wykonywania współpracy albo zdecydować się na zawarcie umowy o pracę. Dopiero niewykonanie polecenia lub niesatysfakcjonujące PIP wykonanie takiego
polecenia, otworzy inspektorowi drogę do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy.

Warto pamiętać, że decyzja nie ogranicza się do stwierdzenia samego faktu zatrudnienia pracowniczego. Inspektor określać będzie również podstawowe warunki zatrudnienia, w tym rodzaj umowy, miejsce wykonywania pracy, wymiar czasu pracy oraz wysokość wynagrodzenia. W praktyce oznacza to konieczność stosowania wobec takiej osoby przepisów prawa pracy oraz realizacji związanych z tym obowiązków pracodawcy.

(...)

Pełny tekst artykułu Krzysztofa Kornowicza, Associate w Praktyce Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, dostępny jest w najnowszym wydaniu Magazynu Polska Chemia wydawanego przez Polską Izbę Przemysłu Chemicznego (PIPC).