Agata Mierzwa i Wiktoria Kokoszka podsumowują praktyczne konsekwencje wejścia w życie nowych przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy, w tym skutki kontroli oraz ryzyka po stronie ZUS i KAS.
Nawet podmioty, które zmieniły swój model operacyjny, powinny brać czynny udział w kontroli i czuwać nad jej prawidłowym przebiegiem. Zmiana rodzaju umów lub sposobu ich wykonywania nie zawsze oznacza brak konsekwencji ze strony organów.
Co zrobi PIP podczas i po kontroli?
- Skontroluje prawidłowość umów cywilnoprawnych – może uznać, że są zawarte prawidłowo albo wydać polecenie (a potem decyzję) lub wnieść powództwo.
- Przekaże do ZUS i KAS dane firmy i osób zatrudnionych (rodzaj umowy, okres wykonywanej pracy; nie ma jednak przekazania z automatu wszystkich ustaleń kontroli).
- Jeśli stwierdzi nieprawidłowości, przekaże do ZUS i KAS informację o naruszeniu przepisów.
Jakie mogą być skutki kontroli?
> Na gruncie przepisów prawa pracy
(konsekwencje tylko na przyszłość, wykonalne po uprawomocnieniu orzeczenia)
- konieczność przyznania uprawnień pracowniczych (urlopu, wynagrodzenia za nadgodziny itp.);
- zmiana liczby pracowników – małe podmioty mogą być zobowiązane do wdrożenia regulaminów, polityk itp.
> Na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych
(konsekwencje na przyszłość, ale możliwe są kontrole wsteczne)
- konieczność opłacania i odprowadzania składek na przyszłość jak za pracownika;
- ZUS może skontrolować umowy za okresy nieobjęte kontrolą PIP (do 5 lat wstecz), po otrzymaniu od PIP danych osób zatrudnionych. Ryzyko kontroli ZUS zachodzi nawet jeśli PIP nie stwierdzi nieprawidłowości lub firma zmieni typ umowy czy cały model zatrudnienia. ZUS może skontrolować poprzedni okres i wydać decyzję o podleganiu ubezpieczeniom. Spowoduje to istotne konsekwencje finansowe.
> Na gruncie prawa podatkowego
(konsekwencje na przyszłość, ale możliwe są kontrole wsteczne)
- konieczność opłacania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy jak za pracownika (istotne obciążenie, jeśli rekwalifikowana jest umowa B2B);
- KAS może przeprowadzić kontrolę za okresy nieobjęte kontrolą PIP (do 5 lat podatkowych wstecz) i zmienić kwalifikację przychodu pod kątem podatkowym.
Czy rozwiązanie umowy ze zleceniobiorcą zniesie ryzyka?
Rozwiązanie umowy nie zapobiegnie reklasyfikacji. PIP nadal będzie mógł ustalić stosunek pracy, nawet jeśli po rozpoczęciu kontroli:
- umowa zostanie rozwiązana z inicjatywy zleceniodawcy;
- umowa zostanie wypowiedziana przez zleceniodawcę lub wygaśnie;
- z inicjatywy zleceniodawcy zlecenie przestanie być wykonywane.
Datą zawarcia umowy będzie wtedy data rozpoczęcia kontroli.
Do takiej umowy będą miały zastosowanie przepisy prawa pracy dotyczące ochrony przed wypowiedzeniem – zleceniobiorca będzie mógł odwołać się do sądu, a termin na odwołanie zacznie biec od prawomocności decyzji.
Jeśli chcą Państwo ocenić poziom przygotowania swojej organizacji do kontroli oraz ograniczyć związane z nią ryzyka, zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy zweryfikować stosowane rozwiązania, zidentyfikować potencjalne obszary ryzyka oraz przygotować strategię postępowania na wypadek kontroli.
Pełną treść alertu można pobrać również w formie pliku PDF.